Матрасты алмаштырбай эле жамбаш оорусун кантип жеңилдетсе болот
Матрасты алмаштырбай эле жамбаш оорусун жеңилдетүүнүн жолу — жамбаш муунунун айланасында кыскарып, катуу болуп калган булчуңдарды бошоңдотуу.
Мисалы, чалкаңыздан жатканда оору пайда болсо, анын себеби — жамбаш муунунун алдындагы катуу булчуңдар чалкаңыздан жаткан абалда чоюлуп калганы. Ошондуктан жамбаш муунунун алдындагы булчуңдарды бошоңдотуу менен бул маселени чечсе болот.
Эгер уктап жаткандагы жамбаш оорусун матрас аркылуу чечем деп ойлосоңуз, анда оору кандайча пайда болуп жатканын түшүнүү абдан маанилүү. Себеби оорунун чыгуу механизмин билбей туруп, ылайыктуу матрасты туура тандай албайсыз.
Тескерисинче, жамбаш оорусунун себептерин изилдеп көрсөңүз, матрасты алмаштыруу сөзсүз эле чечим боло бербейт деген жыйынтыкка келишиңиз мүмкүн.
- Жамбаш муунунун остеоартрити деген диагноз коюлган
- Жамбаш мууну гана эмес, бели да ооруйт
- Массаж сыяктуу дарылоолорду алып көргөн
Бул көйгөйдү чечүүнүн ачкычы — денеңиздин калыптанып калган адаттарын түшүнүү
Жамбаш оорусу бар адамдарда денени колдонуу ыкмасында жана муундардын кыймылында өзгөчө көйгөйлөр болот. Ушуларды түшүнүү менен анын себебин тактап, маселени эң натыйжалуу жана эң кыска жол менен кантип чечсе болорун көрүүгө болот. Эми жамбаш оорусун пайда кылган дене адаттарын карап көрөлү.
1. Жамбаш муунун сыртка буруу кыйын
Биринчиси — жамбаш муунун сыртка буруу кыймылы.
Сүрөттө жамбаш муунун сыртка бурган, башкача айтканда сырткы айлануу деп аталган кыймыл текшерилип жатат. Эгер сырткы айлануу жакшы болбосо, тизени полго жакындатуу кыйын болот. Тизени полго жакындатканда, тизе менен полдун ортосуна муштумдай 1–2 аралык гана кала тургандай түшсө, бул кадимки абал деп эсептелет.
Жамбаш оорусу бар адамдардын көбүнүн бутунун учу дайыма ичкери карап турат. Мунун себеби — алардын жамбаш муунун сыртка буруу кыймылы начар болгону.
Эмне үчүн сырткы айлануунун начарлыгы жамбаш оорусу менен байланыштуу?
Эгер сырткы айлануу начар болсо, адам басканда бутунун учун ичкери каратып басат. Натыйжада жамбаш муунунун алдындагы булчуңдар чыңалып, акырында катуу болуп, чоюлбай калат.
Мунун айынан дененин тең салмактуулугу бузулуп, жамбаш муунга күч көбүрөөк түшүп, оору пайда болот.
Эмне үчүн сырткы айлануу кыйын болуп калат?
Жамбаштагы чоң жамбаш булчуңу — чоң жамбаш булчуңу (gluteus maximus) — алсырап калганда сырткы айлануу кыйындайт. Азыркы жашоодо бул булчуң активдүү иштеген учурлар аз болгондуктан, колдонулбай калган булчуң бара-бара алсырай берет.
Мындан тышкары, сандын ички бөлүгүнүн катуулугу да сырткы айланууга тоскоол болот.
Көп отурган сайын сандын ички бөлүгү катуулай баштайт.
2. Алдыга эңкейген поза
Экинчиси — алдыга эңкейген поза.
Сүрөттө кайсы чекиттер идеалдуу позадан чыгып кеткенин көрсөтөт. Жамбаш мууну, ийин жана кулак бир сызыкта жайгашса, бул дененин жакшы абалы болуп, жамбаш муунга күч азыраак түшөт.
Жамбаш оорусу бар адамдар турганда да, басканда да башын алдыга чыгарып, эңкейген абалды карманууга жакын болушат.
Эмне үчүн алдыга эңкейген поза жамбаш оорусу менен байланыштуу?
Алдыга эңкейип басканда, баш алдыга чыгып кеткен абалда калат. Ошонун айынан кадам кыскарат да, адам согончоктон эмес, бутунун учунан жерге тийип баса баштайт. Ошондой эле сан алды булчуңдары көбүрөөк иштеп, тизе дайыма бир аз бүгүлгөн абалда калат.
Алдыга эңкейген поза алып келген ушул өзгөрүүлөрдүн баары кошулуп, жамбаш муунунун алдындагы булчуңдарды кысып, жыйрылтып коёт. Жамбаш муунга ушундай күч узак убакыт түшө берсе, оору пайда болот.
Эмне үчүн поза алдыга эңкейип калат?
Бул — башты алдыга чыгарып жүргөн позаны көп убакыт кармоонун жыйынтыгы. Анын ар кандай себептери болушу мүмкүн: унаа айдоо, смартфон колдонуу жана башка күнүмдүк адаттар. Кээде оору күчөп кетет деген коркуу да себеп болот.
3. Жамбаш сөөгүнүн ашыкча кыйшаюусу
Үчүнчүсү — жамбаш сөөгүнүн кыйшаюусу.
Жамбаш сөөгү алдыга да, артка да эңкейе алат. Бирок ушул экөөнүн бирине ашыкча ооп кетсе, оору пайда болот. Жаш жана активдүү адамдарда, ошондой эле жамбаш оорусу күчтүү адамдарда көбүнчө ал алдыга ашыкча ооп кетет. Бул белдин ашыкча ийилишине алып келген абал, башкача айтканда, жамбашты артка чыгарып турган поза.
Ал эми улгайган адамдарда жамбаш сөөгү көбүнчө артка кыйшайып, аркасы тоголок болуп калат.
Эмне үчүн жамбаш сөөгүнүн кыйшаюусу жамбаш оорусу менен байланыштуу?
Мисал катары жамбаш сөөгүнүн алдыга кыйшаюусун алалы. Эгер жамбаш сөөгү алдыга ашыкча ооп кетсе, жамбаш муунунун алдындагы булчуңдар кысылып, булчуңдардын жыйрылышына алып келет.
Эмне үчүн жамбаш сөөгү ашыкча кыйшайып кетет?
Мисал катары жамбаш сөөгүнүн алдыга кыйшаюусун карайлы. Эгер сан алдындагы төрт баштуу булчуңдар кыскарып калса, бел ашыкча ийилип калат. Бул булчуңдар адам денесиндеги эң күчтүү булчуңдардын бири болгондуктан, жамбаш сөөгүнүн багытына жетиштүү таасир бере алат.
Башка себептер катары чоң бел булчуңунун (psoas major) чыңалышы же чоң жамбаш булчуңу менен ич булчуңдарынын алсыздыгы болушу мүмкүн.
Дарылоонун жазуусу
Эми жамбаш оорусу кандай кадамдар аркылуу жакшырганын жазуулардан карап көрөлү.
- Белгилери: Акыркы 1 жылдан бери жамбаш муундары менен тизелери ооруйт. Колу менен бутунда уйкурактык бар.
- Жашы: 50 жаштарда
- Иши: көпкө чейин тик туруп иштейт.
- Байкап көргөнү: ооруканада текшерилген, дары ичкен.
Буга чейинки окуяларды убакыт тартиби менен тизсек, төмөнкүдөй болот:
- Бутунун учтарында 18 жылдан бери уйкурактык бар, айрыкча уктап жатканда күчөйт.
- 1 жыл мурунан бери жамбаш муундары менен тизелеринде оору чыга баштаган.
- Ооруканада текшерилген, бирок жакшырыш болгон эмес.
Себебин табуу үчүн ар кандай текшерүүлөр жүргүзүлөт. Дененин ар бир бөлүгүнүн кыймылдай турган өз чеги бар. Эгер дене табигый кыймылын жасай албай жатса же өйдө-төмөн, сол-оң багыттардын биринде гана кыймылдоо кыйын болсо, ошол жер оорунун себеби болушу мүмкүн.
Текшерүүнүн жыйынтыгы
Текшерүүдө дененин төмөнкү бөлүгүндө жакшы иштебей жаткан жерлер бар экени аныкталды.
Жамбаш муунунун кыймылын текшердик.
Бутту сыртка буруп көргөндө, ооруган сол жамбаш муунунун кыймыл көлөмү оң жакка караганда тар болуп чыкты. Мындан тышкары, адам жамбаш муунунун айланасында тартылуу сезип, кыймылдын кыйын болуп жатканын өзү да байкайт.
Мунун мүмкүн болгон себептеринин бири — жамбаш сөөгүнүн айланасындагы булчуңдардын чыңалышы.
Кийинкиде жамбаш сөөгүндө кандай көйгөй бар экенин текшеребиз.
Адам жамбаш оорусуна даттанса да, биз башынан эле жамбаш муунуна тийбейбиз. Мунун эки себеби бар.
① Сезгенүү күчөп, кайра-кайра келүүгө туура келет
Массаж жасалганда кан айлануу бир азга жакшырып, жагымдуу сезим берет. Бирок ооруну чыгарып жаткан булчуңдар сезгенгендиктен, аларды басуу сезгенүүнү дагы күчөтүп жиберет. Натыйжада оору токтобой уланып, дарылоо жүрүп жаткан учурда абал чынында жакшырдыбы же өзгөрүүсүз эле калдыбы — аныктоо кыйын болуп калат.
Ошондуктан ошол жерде эле «жакшырып калды» деп айтуу мүмкүн болбой, «Бүгүн ушуну менен токтойлу, бир аз байкап көрөлү» деп айтууга туура келет. Натыйжада адам кайра-кайра келип калат. Бул кардарга ашыкча жүк жараткандыктан, биз муну каалабайбыз.
② Оору чыккан жерде себеп жок
Жамбаш муун менен маселе чыкканда, анын себеби көп учурда алысыраак — белде же бутта — жашынып жатат. Жамбаш муунунун айланасындагы булчуңдарды бошоңдотуу ооруну убактылуу азайтышы мүмкүн, бирок бул түпкү себепти чечпейт.
Андан тышкары, кээде ооруну чыгарып жаткан булчуңдар дал эле бошоңдобошу керек болгон булчуңдар болуп чыгышы мүмкүн. Андай учурда канчалык көп дарыланса, абал ошончолук начарлайт.
Ушул эки себептен улам, адам жамбаш оорусуна даттанса да, биз башынан эле жамбаш муунуна тийбейбиз.
Дарылоонун мазмуну
Төмөндө жалпы дарылоо ыкмасы менен тааныштырабыз.
Биз адамды кыйыныраак болгон кыймылдарды да активдүү жасап көрүүгө үндөйбүз. Бул адамда сан булчуңдары катуу болгондуктан, сүрөттөгүдөй абалга келүү кыйын болгон, бирок биз ал кыймылды жасай алганга чейин акырындап жөнгө салып бардык.
Албетте, оору чыкканда гана эмес, «дагы күчөп кетпесин» деген коркуудан улам да айрым адамдар жамбаш муунун таптакыр кыймылдатпай, акырын гана кармап турушат.
Бирок кыймылы чектелген муун бар бойдон турганда, жамбаш муунга түшкөн күч азайбайт.
Оору күчтүү учурда аны кыймылдатуу мүмкүн болбогондуктан, биринчи кадамда ооруну азайтуу үчүн дарылоо жүргүзүлөт. Кээ бир адамдарда ушул этапта эле оору жоголуп кетет.
Андан кийинки кадамда, оору азайгандан кийин, өз чегиңиздин ичинде мурда кыйыныраак болгон кыймылдарды кайра жасап көрө баштайсыз. Кыйыныраак кыймылдар жоголгондо, баштапкы маселе да чечилген болот.
Дарылоо алдында текшергенде ооруткан кыймылдарды кайра жасап көргөндө, жамбаш муундарындагы оору жана кол-буттагы уйкурактык жоголгону тастыкталды.
Тизенин артында бир аз тартылуу дагы эле калган, бирок баштапкы деңгээлдин болжол менен 20% гана калгандыктан, бул көйгөй эмес экенин түшүндүрдүк жана күн сайын сунуу көнүгүүлөрүн жасап турууну сунуштадык. Андан кийин дагы 2 жолу дарыланып, дарылоо аяктады.
Эгер сизде жамбаш муунунун остеоартрити болсо, белгилер күчөп кетпеши үчүн жана жамбаш муунун мүмкүн болушунча узак убакыт жакшы абалда сактоо үчүн күнүмдүк жашоодо этият болуш керек болгон нерселер бар.
①Смартфон карап басуу
Смартфон карап басып бараткан адамдарды байкасаңыз, дээрлик баары алдыга эңкейип, башын алдыга чыгарып басып бара жатканын көрөсүз. Мындай поза кадамды кыскартып, адамды бутунун учунан жерге тийип басууга алып келет. Бул жамбаш муунга гана эмес, тизе муунуна да күч келтирген басуу ыкмасы. Ошондуктан согончоктон басып, сандын ички булчуңдарын колдонгон басууга умтулуу керек.
②Таяныч бутту көп колдонгон же секирүүнү талап кылган спорт
Остеоартрит бар адамдар жамбаш муунунун ичке бурулушунан жана терең бүгүлүшүнөн качышы керек. Мүмкүн болушунча алыс болчу спорттордун бири — теннис жана үстөл тенниси сыяктуу таяныч бутту көп колдонгон спорт түрлөрү. Бир жамбаш муунга улам-улам ичке бурулуш күчү түшкөндүктөн, күч топтоло берет. Ошондой эле бий жана волейбол сыяктуу секирүү көп болгон спорт түрлөрү да жамбаш муунга чоң күч келтирет.
③Жумшак диванга отуруу
Белгилери күчтүү адамдарда жамбаш муунунун айланасындагы булчуңдар абдан катуу болуп калат. Эгер алар жамбаш муунун терең бүгүп отура берсе, муун андан бетер катуулап калышы мүмкүн.
Отургучу бийигирээк креслого отурууга аракет кылып, жумшак отургучтардан качып, жамбаш мууну терең бүгүлгөн абалдардан алыс болуңуз.
Белгилери жеңилирээк болсо да, жумшак дивандан качыңыз. Андайда жамбаш сөөгү артка ооп кетет да, үстүңкү денени кармоо үчүн жамбаш жагындагы булчуңдар иштеп, жамбашты чыңап, жамбаш муунга күч келтирет.
Эгер жамбашты тик кармап, жөлөнбөй отурсаңыз, үстүңкү дене отургуч сөөктөрү аркылуу кармалып, жамбаш жагындагы булчуңдардын катуулашын алдын алууга болот.
Бирок жөлөнбөй узак отурсаңыз, бел булчуңдары чарчап, поза бузулат.
Идеалдуусы — ар 15 мүнөт сайын ордуңуздан туруу. Эгер бул кыйын болсо, анда жамбашты тик кармап отуруп, кээде аркага жөлөнүп эс алып турууга аракет кылыңыз.
Маселени түп-тамырынан чечүү үчүн керектүү кадамдар
Бала кезден бери оюн, спорт, кырсыктар, төрөт жана башка окуялар аркылуу калыптанган денени колдонуу адаттарыбыз азыркы дене абалыбызды түзөт.
Эгер денеде оору чыгып жатса, бул ушул убакка чейин денени колдонуу ыкмасынын ичинде көйгөй бар экенин билдирет.
Бул көйгөйдү чечүүнүн биринчи кадамы — ооруну токтотуу. Текшерүү аркылуу себебин аныктап, андан кийин дарылоо жүргүзүлгөндө оору азаят. Оору басаңдагандан кийин гана адам денесин туура колдонууга үйрөнүүгө даяр болот.
Экинчи кадам — денени туура колдонууга үйрөнүү. Бул денени да, мээни да өзгөртүп, мурдагы абалга кайра кайтып кетпөөгө жардам берет.
Денедеги оору көбүнчө жашоо адаттарынан келип чыккандыктан, сунуу жана көнүгүү абдан маанилүү. Тиш жуугандай эле, муну үзгүлтүксүз жасоо зарыл.
Эгер ооруну чындап чечкиңиз келсе, адегенде ооруну токтотуп, андан кийин сунуу жана көнүгүү жасоого өтүү керек.
